Gặp lại ni cô Huyền Trang của biệt động Sài Gòn

PTVN – Những ai từng xem bộ phim nổi tiếng Biệt động Sài Gòn đều biết ni cô Huyền Trang đã hy sinh trong một trận đánh. Thực ra, nguyên mẫu nhân vật này hiện vẫn đang sống và tu hành trong một ngôi chùa ở xã An Châu, tỉnh An Giang.

Nhà tu hành đi theo cách mạng

Am nhỏ của ni trưởng Diệu Thông nằm phía sau Thất Bửu tự, đi vài bước chân là đến bờ sông Hậu sóng nước mênh mông. Bữa cơm của người ăn chay từ tấm bé chỉ gồm dĩa rau luộc, chén tương, chén canh nấm rơm đen nấu với vài miếng đậu hũ trắng. Bà nói, bà có lương hưu nhưng để dành tiền đó để giúp đỡ những người khốn khó.

95 tuổi, sức khỏe đã giảm sút nhiều, nay ốm mai đau, mỗi tháng mấy lần, bà phải đến bệnh viện khám, lấy thuốc. Nhưng bà vẫn minh mẫn, nói chuyện vẫn rõ ràng, mạch lạc và chân thành với người đối diện. Nghe nhắc chuyện người ta lấy bà làm nguyên mẫu cho nhân vật ni cô Huyền Trang trong phim Biệt động Sài Gòn nổi tiếng, bà cười: “Chuyện đã qua lâu lắm rồi”.

Bà lại cười hiền khi được hỏi về quãng thời gian tham gia cách mạng. Bà lý giải theo cách của người nhà Phật: “Cách mạng là cách xa cái mạng của mình, như thế cũng là vô ngã. Bộ phim Biệt động Sài Gòn có vài chi tiết hư cấu so với đời thực của bần ni nhưng vẫn chấp nhận được, ngoại trừ chi tiết yêu Tư Chung. Bần ni đã hướng đến cửa thiền từ ngày còn nhỏ xíu nên không bao giờ có chuyện yêu đương. Mà bần ni nhớ ngoài đời đánh nhau ác liệt lắm, đau thương hơn nhiều so với cảnh trong phim”.

Bà được sinh ra trong gia đình có đến 12 anh chị em, ở Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp. Cha bà là cụ Phạm Văn Vọng, sau này là hòa thượng Giác Quang, là người thành lập và trụ trì chùa Thất Bửu. Ông vốn là thợ nước ở Sài Gòn, chứng kiến những cảnh áp bức bất công nên bỏ việc lên núi Cấm (tỉnh An Giang) tu. Mẹ bà thì tu trong một ngôi chùa ở Sa Đéc. 12 đứa con của ông bà cũng chia nhau, trai theo cha lên núi, gái vào chùa theo mẹ tu hành. Diệu Thông quy y năm 9 tuổi.

15 năm sau, cụ Vọng gửi Diệu Thông ra học trường ni ở Huế. Đúng năm đó, miền Trung lũ lụt, Diệu Thông cùng các tăng, ni theo xe của chùa đi phát gạo cứu đói. Lợi dụng hoạt động hợp pháp của nhà chùa, xe chạy thẳng lên chiến khu tiếp gạo cho bộ đội. Hôm đó xe gặp nạn, mọi người bình an, riêng Diệu Thông bị kẹt trong xe và bị thương ở đầu. Nhà cầm quyền biết chuyện, sinh nghi và có cớ buộc trường đuổi học một số tăng, ni, trong đó có Diệu Thông.

Bà về Sài Gòn, mang theo nỗi buồn của người trắc trở đường tu sau 5 năm học đạo. Điều khiến bà buồn hơn là đã không làm tròn ý nguyện của cha. Năm 1959, bà từ Sài Gòn về quê Sa Đéc đúng lúc diễn ra chiến dịch tố cộng, diệt cộng đẫm máu. Sư cô Diệu Thông nghĩ: “Những người tu hành chân chính luôn cầu mong cho con người ở trên đời này được sống hiền hòa, nhưng chỉ ngồi một chỗ cầu kinh, niệm Phật thì không thể có cuộc sống hiền hòa được”. Thế là bà đưa ra quyết định được cho là táo bạo, bứt phá trong giới tu hành: đến Sài Gòn tự tu tập và theo cách mạng.

Mắt xích trong đội biệt động

Bấy giờ, có góc đường Trần Quốc Toản (nay là đường Ba Tháng Hai) đầy nước đọng, bùn lầy, xung quanh là những ngôi nhà mái lá của khu ổ chuột. Ni cô Diệu Thông cùng người cháu (cũng là người tu hành) đã cóp nhặt vật liệu, tự tay dựng lên một ngôi chùa mái lá, ngày ngày tụng kinh, gõ mõ.

Để bám trụ lâu dài giữa thủ phủ của chính quyền Sài Gòn, ni cô Diệu Thông se nhang, làm tương, trồng rau bán. Bà dành dụm tiền mua lại đầm rau muống rồi xin phế liệu đổ xuống, san lấp ao để có mặt bằng xây chùa Bổn Nguyện. Bấy giờ, bà muốn làm cách mạng để đòi lại độc lập, tự do cho dân tộc nhưng chưa biết phải bắt đầu từ đâu. May nhờ cơ duyên, ni cô Diệu Thông được sư cô chùa Phước Huệ (ở phường An Lạc ngày nay) dẫn dắt, giới thiệu, trở thành chiến sĩ biệt động Sài Gòn – Gia Định.

Chùa Bổn Nguyện dần dần có nhiều phật tử lui tới và cũng dần trở thành nơi may cờ, in ấn tài liệu, truyền đơn cho cách mạng. Đường tu của ni cô Diệu Thông bước sang trang mới. Bà mang bí danh Huyền Trang và trở thành mắt xích không thể thiếu trong những hoạt động bí mật của Quân Giải phóng ở Sài Gòn. Đêm, chùa Bổn Nguyện vẫn vang tiếng tụng kinh niệm Phật nhưng trong gian buồng bí mật, Huyền Trang vẫn cùng các đồng chí của mình đánh máy, in truyền đơn và đem rải ngoài phố.

Sư cô Diệu Thông nhớ lại những ngày hoạt động cách mạng: “Trong các trận đánh, bần ni là người dẫn đường, chỉ điểm. Chùa cũng là nơi đầu tiên chứng kiến những chiến sĩ biệt động, những đồng đội của bần ni ra đi không bao giờ trở lại”. Bà kể về trận đánh xe buýt chở lính Mỹ từ cư xá trên đường Nguyễn Văn Thoại ra phi trường: “Bần ni giữ nhiệm vụ dẫn đường, chỉ điểm để 2 nữ đồng chí khác – cũng là 2 nữ tu – đánh xe. Khi 2 đồng chí chạy xe máy đến thì xe buýt chở lính Mỹ vừa rời đi. Sợ lỡ mất cơ hội, đồng chí Tám cho xe chạy theo, đồng chí Ngoan ngồi sau, rút chốt lựu đạn thả vào hông xe buýt. Sau tiếng nổ là chiến thắng và cũng là sự hy sinh anh dũng của 2 người đồng đội. Nhìn chị Tám, chị Ngoan không còn nguyên vẹn trên đường, lòng bần ni quặn thắt mà không dám lại gần vì lúc đó dày đặc cảnh sát, mật vụ”.

Sau nhiều chiến công của ni cô Huyền Trang, địch nghi ngờ và theo dõi gắt gao chùa Bổn Nguyện. Tìm cách quấy phá chùa không được, chúng đốt chùa và toàn bộ những ngôi nhà mái lá lân cận. Chúng bắt ni cô Huyền Trang nhưng phải trả tự do bởi không đủ chứng cớ buộc tội. Sau đó, bà tiếp tục chiến đấu cho đến ngày đất nước thống nhất.

Cuộc đời hoạt động cách mạng của ni cô Huyền Trang (Diệu Thông) đã đi vào lịch sử. Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ hiện nay trang trọng trưng bày chiếc áo tu hành và tấm khăn trùm màu vàng úa của bà. Bảo tàng Biệt động Sài Gòn cũng đang trưng bày chiếc xe Honda mà bà dùng để chở cán bộ, chiến sĩ biệt động thực hiện các nhiệm vụ trong nội đô Sài Gòn. Xe này là do ông Nguyễn Văn Linh – khi đó là Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Gia Định – tặng, sau đó được bà tặng lại cho bảo tàng làm tư liệu.

Ngọc Minh Tâm (Báo Phụ Nữ)