Diễn biến mới sau khi 'Táo quân' ngưng sóng

Bị “xé” thành nhiều mảnh

Theo thông tin mới nhất từ ê-kíp sản xuất Táo quân, hình ảnh của các Táo không hoàn toàn biến mất mà sẽ xuất hiện trở lại trong chương trình Quảng trường mùa xuân. Tuy nhiên, Táo quân sẽ chỉ còn là một phần kịch nói nằm trong tổng thể tạp kỹ gồm ca múa nhạc, trình diễn và giao lưu. Cùng lúc, đạo diễn Nguyễn Khải Anh triển khai sê-ri Giời ơi! Mình đi đâu thế? trên nền tảng số, với bộ ba Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu trong một không gian kể chuyện hoàn toàn mới.

Thay vì một sân khấu trung tâm, Táo quân nay tồn tại như những mảnh ghép nằm rải rác trên nhiều kênh phát sóng và nền tảng. Sự xé lẻ này được nhà nghiên cứu truyền thông Nguyễn Minh Hải (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) lý giải: “Mô hình một chương trình độc chiếm khung giờ vàng đang dần mất ưu thế. Thị hiếu khán giả phân tán, buộc nhà sản xuất phải chia nhỏ thương hiệu để tăng khả năng tiếp cận”.

Bà Hải cho rằng, đối với nhà sản xuất, việc phân mảnh giúp thương hiệu sống sót trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt. Một phiên bản xuất hiện trên truyền hình, một phiên bản chạy trên nền tảng số, một phiên bản gắn với tạp kỹ, mỗi mảnh nhắm tới một nhóm khán giả khác nhau. Đây là chiến lược quen thuộc trong ngành công nghiệp nội dung.

Là một chương trình giải trí có tuổi đời hơn 20 năm, nhiều khán giả quan tâm khi bị chia nhỏ, Táo quân có còn giữ được linh hồn vốn làm nên sức hút? Khảo sát nhanh do nhóm sinh viên của Học viện Báo chí và Tuyên truyền thực hiện với 300 khán giả tại Hà Nội và TPHCM cho thấy, 41% khán giả cho rằng “xem Táo quân rải rác trên nhiều chương trình khiến cảm xúc Giao thừa bị loãng”, 24% đánh giá “phiên bản mới linh hoạt, phù hợp với thói quen xem hiện nay” và 35% không còn quan tâm đến chương trình nhiều như trước.

Chị Thu Hà, 42 tuổi, nhân viên văn phòng tại Cầu Giấy, chia sẻ: “Trước đây cả nhà chờ đến Giao thừa để xem Táo quân. Bây giờ mỗi chỗ một ít, xem lúc nào cũng được, nên mất cảm giác háo hức”. Trong khi đó, Minh Quân, sinh viên 21 tuổi lại cho rằng: “Xem từng đoạn trên mạng tiện hơn, không cần ngồi một chỗ cả tiếng”.

Sự khác biệt này phần nào phản ánh khoảng cách thế hệ trong cách tiếp nhận nội dung. Với khán giả lớn tuổi, Táo quân gắn với không khí sum họp. Với người trẻ, đó chỉ là một dạng nội dung có thể xem theo nhu cầu. Điều này dẫn đến kỳ vọng của các nhóm khán giả với Táo quân cũng khác. Khán giả trẻ kỳ vọng phiên bản mới sẽ gọn gàng, dễ xem, dễ chia sẻ, phù hợp với thói quen tiếp nhận trên nền tảng số. Họ mong Táo quân giữ được sự thông minh, bắt kịp thời sự và có tiết tấu nhanh hơn, thay vì những lớp diễn dài như trước. Ngược lại, nhóm khán giả trung niên và lớn tuổi lại kỳ vọng “chất Táo” không bị pha loãng, chương trình giữ được chiều sâu châm biếm, sự tinh tế trong ẩn dụ và không biến thành chuỗi tiểu phẩm rời rạc chỉ để câu view.

Thích nghi với khán giả mới

Song song với quá trình xé lẻ, Táo quân cũng đang trải qua một cuộc dịch chuyển nền tảng mạnh mẽ, từ truyền hình truyền thống sang môi trường số. Việc xây dựng sêri phim ngắn, ưu tiên thời lượng gọn, kịch bản chia tập, là nỗ lực bắt nhịp với xu hướng xem nhanh, xem ngắn, xem linh hoạt của khán giả hiện nay.

Theo báo cáo của We are social Vietnam năm 2025, người Việt dành trung bình hơn 6 giờ mỗi ngày cho Internet, trong đó gần 40% thời gian xem video ngắn. Thói quen này khiến các chương trình dài, phát sóng cố định, gặp nhiều bất lợi.

TS văn hóa số Lê Quỳnh Trang phân tích: “Táo quân không còn đứng trong bối cảnh khán giả chờ chương trình, mà đã chuyển sang thái cực chương trình phải chạy theo khán giả. Đó là sự đảo chiều quyền lực trong truyền thông”.

Thực tế, xu hướng này không chỉ xảy ra ở Việt Nam. Tại Mỹ, Saturday night live (SNL) từng là chương trình hài trực tiếp có ảnh hưởng lớn trên truyền hình. Nhưng trong những năm gần đây, sức lan tỏa của SNL chủ yếu đến từ các đoạn clip cắt ngắn trên YouTube và TikTok. Nhiều khán giả trẻ chưa từng xem trọn một tập, nhưng lại thuộc lòng các trích đoạn nổi tiếng.

Tại Nhật Bản, chương trình ca nhạc đêm giao thừa NHK Kouhaku Uta Gassen cũng đang chịu áp lực tương tự. Dù vẫn duy trì phát sóng truyền thống, NHK đồng thời đầu tư mạnh cho nền tảng trực tuyến, cho phép khán giả xem từng tiết mục riêng lẻ, thay vì trọn vẹn nhiều giờ liền.

Hay là Xuân Vãn (CCTV Spring Festival Gala) của Trung Quốc, trong giai đoạn đỉnh cao (thập niên 1990-2000), chương trình có tuổi đời gần nửa thế kỷ này từng đạt lượng người xem lên tới hơn 1 tỷ khán giả, gần như độc chiếm màn hình đêm giao thừa tại Trung Quốc. Tuy nhiên, vài năm gần đây, mức độ quan tâm của công chúng đã giảm rõ rệt. Trên mạng xã hội Trung Quốc, Xuân Vãn thường xuyên bị phàn nàn là “dài dòng”, “thiếu đột phá”, “nặng tính tuyên truyền”.

Câu chuyện “phải khác” để tồn tại đã lan đến Việt Nam. Tất nhiên, sự thay đổi bao giờ cũng đi kèm những rủi ro. Khi ưu tiên nội dung ngắn, các nhà sản xuất buộc phải giản lược chiều sâu châm biếm, vốn là đặc sản của Táo quân. Thay vào đó là những tình huống dễ hiểu, dễ lan truyền, dễ cắt ghép.

Biên kịch Nguyễn Thành Long cho rằng, hài chính luận vốn không phải dạng nội dung có thể rút gọn một cách cơ học. Theo ông, sức mạnh của thể loại này nằm ở quá trình dẫn dắt, tích lũy tình huống và từng bước xây dựng ngữ cảnh để người xem hiểu vấn đề, từ đó bật ra tiếng cười mang tính suy ngẫm. Khi chuyển sang định dạng ngắn, thời gian bị nén lại, nguy cơ lớn là các lớp nghĩa xã hội không kịp hình thành, khiến thông điệp phê phán bị giản lược. Thay vì tạo ra đối thoại hay phản biện, tiểu phẩm dễ trượt sang những mảng miếng trực diện, đánh nhanh, gây cười tức thì nhưng thiếu dư âm.

Ngọc Hoàng trở lại ‘Táo quân’ phiên bản mới với vai trò gì?NSND Quốc Khánh mới đây đã trở lại công việc sau những thông tin về sức khỏe. Được biết, anh vẫn vào vai Ngọc Hoàng trong “Táo quân” phiên bản mới.

Theo Tiền Phong