Mùng Ba Tết, nếp cũ Thiền môn và mạch sống tiếp nối

Mùng Ba Tết, nếp cũ Thiền môn và mạch sống tiếp nối

Vạn Thiện, ngày 19 tháng 02 năm 2026

Sáng mùng Ba Tết Bính Ngọ, nắng xuân đã bắt đầu đậm màu trên những tán lá cau. Từ sáng sớm, sân chùa Vạn Thiện đã rộn rạng bước chân của các thầy đệ tử từ các trụ xứ xa xôi cùng hẹn nhau trở về. Nhìn những tà áo nâu thấp thoáng trong sân rồi đến sắc y vàng hiền triết quỳ dưới chân Phật điện, thành kính đảnh lễ khánh tuế, tôi chợt thấy lòng mình nhẹ tênh trong sự an tâm của người đi trước.

Khi thấy đệ tử trưởng thành, cũng là lúc tôi nhận ra mình đã già. Bao mùa xuân đi qua là bấy nhiêu mùa tôi sống trong niềm mong mỏi về một sự kế thừa đích thực. Thật may mắn thay, các đệ tử của Viện Chuyên Tu vốn được rèn luyện trong môi trường giáo dục – tu học nghiêm khắc, nên dù đi đâu, làm gì, vẫn giữ được nếp xưa, biết tìm về vấn an, đảnh lễ Thầy Tổ ngày đầu năm.

Có người sẽ bảo rằng đó chỉ là sự tướng, là hình thức bên ngoài. Nhưng họ đâu biết rằng, chính cái vỏ sự tướng ấy lại là lớp thành trì bảo vệ hạt nhân đạo đức bên trong. Giữa một xã hội đang mải mê chạy theo những khái niệm mơ hồ về cốt lõi hay chân lý mà vô tình xem nhẹ những giá trị lễ nghĩa truyền thống, thì việc duy trì nếp Tôn sư trọng đạo chính là giữ gìn hơi thở của dân tộc, là nền tảng cốt yếu nhất của người tu sĩ. Không có kính trên thì không có nhường dưới, không có tri ân Thầy Tổ thì định lực và tuệ giác khó lòng vững chãi.

Cũng trong ngày hôm nay, nhiều đoàn Phật tử đã về chùa đảnh lễ với những lời tri ân sâu sắc: “Nếu không có Sư phụ chỉ dạy tận tâm, có lẽ cuộc đời chúng con vẫn còn chìm trong muôn trùng đau khổ bởi tham chấp và vô minh”. Nghe những lời ấy, tôi mỉm cười, nhưng trong lòng lại dâng lên một niệm cảm ơn ngược lại dành cho họ.

Kinh Hoa Nghiêm dạy về lý tương quan tương duyên: cái này có vì cái kia có. Phật tử cảm ơn tôi, nhưng tôi lại thấy mình mang ơn Phật tử. Bởi lẽ, nếu không có sự cần cầu giáo pháp và sự tiến bộ trong hành trì của họ, làm sao tôi có thêm động lực để nghiêm túc tu hành và dũng mãnh phát nguyện lợi sanh? Sự tương quan giữa người xuất gia và người tại gia giống như đôi cánh của một đại bàng, thiếu một bên thì không thể bay cao trên bầu trời chánh pháp. Chính quý Phật tử đã trở thành Tăng thượng duyên (điều kiện thúc đẩy) giúp tôi vững vàng hơn trên con đường đạo hạnh.

Ngày mùng Ba khép lại trong sự viên mãn của tình đạo vị. Nhìn bóng các đệ tử dần xa để trở về trụ xứ, tôi thầm nhớ đến lời dạy của Tổ sư được đúc kết qua câu đối ngàn đời:

Tổ ấn trùng quang, vạn cổ truyền đăng minh đạo mạch
Sư tư tương kế, thiên thu lập giáo chấn gia phong.

Tạm dịch:

Ấn Tổ thêm ngời, muôn thuở truyền đèn sáng mạch đạo;
Thầy trò nối nhau, nghìn năm lập giáo rạng nếp thiền.

Tôi thầm nguyện cầu cho mạch sống ấy mãi chảy trôi không ngừng, để tòa thành Phật giáo luôn có những lớp người kế thừa ưu tú, vừa giỏi pháp hành, vừa vẹn tròn nhân cách cho hậu thế mai sau.

Thích Thiện Thuận