Ngày ánh trăng đã lặn sau gian bếp cũ

Châu Đốc, ngày 22 tháng 02 năm 2026

(mùng 6 tháng Giêng năm Bính Ngọ)

Có những cuộc đời sinh ra không phải để tỏa sáng giữa nhân gian, mà để làm ngọn nến âm thầm cháy trong góc tối, sưởi ấm cho cả một gia đình. Chị Sáu của tôi – người con gái mang tên Võ Thị Nguyệt Sáng – chính là vầng trăng sáng tỏ thanh cao ấy. Chị đã sống một cuộc đời đúng như lời cổ đức dạy: “Phù trần thế sự, vạn bang hỷ lạc bất như hiếu dưỡng cha mẹ, bác ái đệ huynh”  (Dẫu cho muôn ngàn niềm vui thế gian cũng không bằng công đức dưỡng nuôi cha mẹ, yêu thương anh em).

Năm lên tám tuổi, khi những đứa trẻ khác còn mải mê với những trò chơi con trẻ, chị Sáu đã đứng bếp, đã bồng em, đã quán xuyến việc nhà. Có ai ngờ, cái góc bếp hồng ấy đã níu chân chị suốt 60 năm cuộc đời.

Mười anh chị em chúng tôi, ai cũng có phương trời riêng, có những chuyến đi xa và những niềm vui cho riêng mình. Chỉ duy nhất chị Sáu, chị chọn ở lại. Chị là bến đỗ bình yên nhất, để khi anh em chúng tôi mỏi gối chùn chân hay thất bại ngoài đời, trở về vẫn thấy nụ cười hiền hậu và đôi bàn tay ấm áp của chị sẵn sàng che chở.

Ca dao có câu:

“Anh em như thể tay chân,
Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.”

Chị không chỉ là tay chân, chị là trái tim của ngôi nhà này.
Chị hiền lương, đạo đức;
Chị thùy mị, nhân hậu;
Chị xinh đẹp, kín đáo;
Chị tinh tế, nhẫn nại;
Chị chịu khó, hy sinh;
Chị từ ái, lặng thầm…

Chị đẹp người, đẹp nết, bao nhiêu người đến dạm hỏi nhưng chị đều lắc đầu. Chị sợ cái cảnh vợ chồng đánh chửi, sợ nỗi khổ của đời Má lại vận vào đời mình. Nhưng sâu thẳm trong lòng, tôi hiểu chị không đi lấy chồng vì chị không đành lòng bỏ mặc gia đình.

Khi chị Ba ngã bệnh, chị Sáu lại tự nguyện làm đôi chân, làm đôi mắt cho chị Ba suốt 18 năm ròng rã. Một đêm thức giấc ba lần lo tiểu tiện, ban ngày thì lau mình, tắm rửa, pha sữa… thì thời gian đâu mà ngủ nghỉ, dưỡng sức. Tôi xót xa khuyên chị thuê người phụ, chị chỉ cười hiền: “Người lạ sao bằng mình, họ có phải ruột thịt đâu. Sáu còn lo được…”

Tấm lòng của chị chính là hiện thân của hạnh nguyện Nhẫn nhục và Từ bi trong kinh luận. Chị nhẫn nại với cơn đau của người thân, nhẫn nại với cả sự mệt mỏi của chính mình, chỉ vì một nỗi sợ duy nhất: “Sợ mai này không còn cơ hội được lo cho chị Ba”.

Đêm mùng 5 Tết, sau khi xong mọi việc cho chị Ba, chị Sáu đã nằm xuống. Chị ngủ một giấc thật dài, thật sâu, không một lời trối trăn, không một câu từ biệt.

Làm sao tôi có thể quên được hình ảnh đau đớn ấy: Chị nằm bất động trên sàn nhà lạnh lẽo ngay cạnh giường bệnh của chị Ba. Chị Ba – người bị bán thân bất toại – chỉ biết gọi em trong những tiếng đớt ngọng vô vọng, nhìn người em duy nhất chăm sóc mình bấy lâu nay lịm dần vào cõi chết mà không thể làm gì được.

Giây phút tôi chạy về, cầm lấy bàn tay đã lạnh ngắt của chị mà nghẹn ngào: “Sáu ơi, Thầy đây, Thầy về rồi nè Sáu ơi! Sao Sáu không đợi Thầy?”

Tiếng gọi ấy rơi vào thinh lặng, chỉ còn làn khói nhang mờ ảo. Kinh Pháp Hoa có dạy về tính chất Vô thường của kiếp người như sương đầu cỏ, như điện chớp chiều tà. Chị đã ra đi đúng như cách chị đã sống: âm thầm, lặng lẽ, không muốn làm phiền lụy đến ai, kể cả trong hơi thở cuối cùng.

Sáu ơi! Một đời của Sáu chưa từng đi đâu xa quá cổng nhà, chưa từng có một bộ áo mới lộng lẫy, chưa từng biết đến hưởng thụ riêng tư. Sáu đã cho đi trọn vẹn, cho đi đến cạn kiệt cả sức lực và tuổi trẻ của mình.

Mới hai ngày trước đây thôi, tôi còn ngồi nhắc lại chuyện xưa, chuyện những mùa Tết cũ khi mấy chị em mình còn quây quần bên Má làm bánh phồng. Tiếng chày nhịp nhàng, mùi nếp thơm nồng nàn quyện trong khói bếp, và nụ cười hiền của Sáu lúc nào cũng túc trực bên cạnh lo cho mọi người.

Má đã đi, chị Năm đã khuất. Vậy mà giờ đây, Sáu – người chị luôn ở lại sau cùng để giữ lửa cho căn nhà – nay cũng bỏ tôi mà đi. Sáu ra đi thanh thản trong giấc ngủ, không một lời từ biệt, không một lời dặn dò. Sáu đi nhẹ nhàng như thế, chắc là Sáu vui vì đã làm tròn chữ Hiếu, chữ Tình với nhân gian. Nhưng Sáu ơi, làm sao Thầy có thể không khóc cho được? Làm sao ngăn được dòng lệ thương nhớ khi nhìn căn bếp lạnh lẽo, nhìn chiếc ghế trống không trong căn nhà xưa của chị em mình?

Giờ đây, trước linh sàng, em xin tạm buông vai một vị Đạo sư, để trở về làm đứa em út yêu thương của Sáu ngày nào. Em xin thắp nén hương lòng, nguyện cầu mười phương chư Phật tiếp dẫn hương linh chị: Võ Thị Nguyệt Sáng, pháp danh Diệu Đoan, được cao đăng Phật quốc.

Cánh cửa cõi tạm đã khép lại, nhưng ánh sáng từ tâm của Chị như ánh trăng của lòng nhân hậu sẽ mãi mãi soi sáng trong tâm khảm của Thầy và gia đình.

“Ân tình sâu nặng nghìn thu,
Chị đi để lại sương mù lòng em…”

Nam Mô Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Phật.

Thích Thiện Thuận