Ninh Bình: Ban Phật giáo Quốc tế Trung ương tổng kết nhiệm kỳ IX và Hội thảo Khoa học Phật giáo Việt Nam tham gia đối ngoại nhân dân thành tựu và tầm nhìn

Sáng nay ngày 24 tháng 10 năm 2026 (Nhằm ngày 15 tháng 9 năm Bính Ngọ) Ban Phật giáo Quốc tế Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN) tại Hội trường chùa Bái Đính tỉnh Ninh Bình đã long trọng tổ chức Lễ tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ IX (2021–2026) và phối hợp với Viện Trần Nhân Tông (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Phật giáo Việt Nam tham gia hoạt động đối ngoại nhân dân: Thành tựu và tầm nhìn”, một sự kiện có ý nghĩa thiết thực hướng tới chào mừng 45 năm thành lập GHPGVN (07/11/1981 – 07/11/2026).

Về phía GHPGVN tham dự buổi lễ có Trưởng lão HT. Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN; Trưởng lão HT. Thích Thanh Nhiễu; Ủy viên Thường trực Hội đồng Chứng minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự TƯ GHPGVN; Hòa thượng Thích Gia Quang, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Viện trưởng Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội, Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Phật học; Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Hoằng pháp TƯ GHPGVN; Hòa thượng Đào Như, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN, Trưởng Ban Trị sự GHPGVN TP. Cần Thơ, Viện trưởng Học viện Phật giáo Nam tông Khmer; Hòa thượng Thích Thanh Quyết, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Giáo dục Phật giáo TƯ GHPGVN,  Viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội; Hòa thượng Thích Quảng Hà, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự , Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Ninh Bình; Hòa thượng Thích Thọ Lạc, Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN, Trưởng ban Văn hóa Trung ương GHPGVN; Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội đồng Trị sự GHPGVN, Trưởng Ban Phật giáo Quốc tế Trung ương GHPGVN, Trưởng Ban tổ chức; Thượng tọa Thích Thanh Phong, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, GHPGVN, Trưởng ban Kinh tế – Tài chính Trung ương GHPGVN; Thượng tọa Thích Thanh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Chánh Văn phòng Trung ương GHPGVN; cùng chư Tôn đức HĐTS , Văn phòng Trung ương GHPGVN.

Ban thư ký có Đại đức Thích Nguyên Chính, Ủy viên Thư ký Hội đồng trị sự, Phó Chánh văn phòng Thường trực Trung ương GHPGVN; ThS. Lê Tuấn Hùng, Giám đốc Trung tâm Di sản và tư liệu Phật giáo Viện Trần Nhân Tông; ThS. Đào Thị Tâm Khánh. Phó Trưởng phòng Đào tạo và Quản lý khoa học Viện Trần Nhân Tông.

Về phía đại biểu chính quyền tham dự có ông Nguyễn Văn Thanh,  Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo, UBTƯ MTTQ Việt Nam, bà Trần Thị Minh Nga, Phó Trưởng ban Tôn giáo Chính phủ, Đại tá Nguyễn Hữu Thiên, Phó Cục trưởng Cục An ninh nội địa, Bộ Công an cùng đại diện lãnh đạo các cơ quan ban ngành địa phương cùng đại diện lãnh đạo các cơ quan ban hành chính quyền địa phương về tham dự.

Về phía các học giả có PGS.TS. Nguyễn Kim Sơn, Phó Trưởng ban Chính sách và chiến lược Trung ương, Chủ tịch Hội đồng định hướng và hỗ trợ phát triển Viện Trần Nhân Tông; GS.TSKH. Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo ĐHQGHN và Viện Trần Nhân Tông; PGS.TS. Nguyễn Trọng Điệp; Phó Viện trưởng phụ trách Viện Trần Nhân Tông; PGS.TS. Dương Thị Thu Hà, Phó Viện trưởng Viện Trần Nhân Tông cùng các giáo sư tiến sĩ học giả cùng về tham dự.

Phát biểu khai mạc tại buổi lễ, TT.TS. Thích Đức Thiện – Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Phật giáo Quốc tế Trung ương GHPGVN, Trưởng Ban Tổ chức đã nhấn mạnh truyền thống hơn hai nghìn năm đồng hành cùng dân tộc của Phật giáo Việt Nam, trong đó tinh thần yêu nước, hộ quốc an dân, hòa hợp và nhập thế không chỉ góp phần xây dựng đời sống tinh thần mà còn trở thành cầu nối văn hóa, vun đắp tình hữu nghị giữa Việt Nam với cộng đồng quốc tế. Trình bày báo cáo tổng kết, Thượng tọa khẳng định dưới sự chỉ đạo của Trung ương Giáo hội, công tác đối ngoại Phật giáo trong nhiệm kỳ IX đã đạt được nhiều dấu ấn quan trọng như việc tiếp tục phát huy vai trò tích cực tại các tổ chức Phật giáo thế giới, củng cố quan hệ hữu nghị truyền thống với Phật giáo các nước láng giềng (Lào, Campuchia, Trung Quốc) cũng như mở rộng hợp tác với Ấn Độ, Sri Lanka, Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác; đặc biệt thành công của Đại lễ Vesak Liên hợp quốc năm 2025 tại Thành phố Hồ Chí Minh (lần thứ tư tổ chức tại Việt Nam) đã khẳng định năng lực hội nhập và vị thế quốc tế ngày càng cao của GHPGVN, bên cạnh công tác chăm lo cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài thông qua các Hội Phật tử tại 22 quốc gia và vùng lãnh thổ tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và lan tỏa tinh thần từ bi của đạo Phật;

Thượng tọa cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế về nguồn nhân lực, năng lực nghiên cứu và tính chuyên nghiệp để đề ra các giải pháp khắc phục trong nhiệm kỳ tới. Bước sang nhiệm kỳ X, công tác đối ngoại Phật giáo được định hướng theo phương châm “Kỷ cương – Đổi mới – Hiệu lực – Hiệu quả”, với các mục tiêu trọng tâm là kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác đối ngoại, đào tạo Tăng Ni trẻ có trình độ ngoại ngữ và bản lĩnh hội nhập, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, tăng cường công tác dự báo và nghiên cứu, cũng như mở rộng quan hệ hợp tác có chiều sâu, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan đối ngoại của Đảng, Nhà nước và các tổ chức nhân dân để phụng sự Tổ quốc và nhân loại.

Song song với đó, Hội thảo khoa học cùng chủ đề đã thu hút sự quan tâm lớn của giới học giả và nhà quản lý với 252 bài tham luận gửi về (trong đó 183 bài được chấp thuận qua vòng thẩm định), tập trung làm rõ cơ sở tư tưởng, truyền thống lịch sử và vai trò của Phật giáo trong đối ngoại nhân dân, đánh giá khách quan các thành tựu của GHPGVN trong 45 năm qua trên các lĩnh vực văn hóa, hoằng pháp, từ thiện xã hội và ngoại giao nhân dân, cũng như đề xuất tầm nhìn, định hướng chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả đối ngoại Phật giáo trong nhiệm kỳ X (2026–2031) và tầm nhìn đến năm 2045, góp phần vào khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Tại mảnh đất Cố đô Hoa Lư lịch sử, trong niềm hoan hỷ và tình cảm nồng ấm, Hòa thượng Thích Quảng Hà – Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Ninh Bình đã có bài phát biểu chào mừng trang trọng tại buổi lễ, Hòa thượng bày tỏ niềm vinh dự và tự hào khi được đón chư Tôn đức Giáo phẩm, quý vị lãnh đạo, các nhà khoa học và đại biểu về với vùng đất địa linh nhân kiệt – cái nôi gắn bó đồng hành của Phật giáo cùng vận mệnh dân tộc ngay từ những buổi đầu dựng nước, Hòa thượng nhấn mạnh rằng trong xu thế hội nhập toàn cầu, lịch sử hơn hai nghìn năm của Phật giáo Việt Nam với tinh thần “Hộ quốc an dân” đã vươn lên trở thành nhịp cầu văn hóa hòa bình và kênh đối ngoại nhân dân vô cùng hiệu quả, góp phần quan trọng khẳng định vị thế đất nước và lan tỏa giá trị từ bi, trí tuệ ra thế giới. Đặc biệt, sự kiện diễn ra vào thời điểm thiêng liêng khi toàn thể Tăng Ni, Phật tử hướng tới kỷ niệm 45 năm thành lập GHPGVN (1981–2026) và hơn 32 năm trưởng thành của Ban Phật giáo Quốc tế Trung ương (1992–2026), là dịp quý báu để đúc kết những thành tựu của mũi nhọn tiên phong đối ngoại quốc tế, đồng thời định hình tầm nhìn chiến lược phát huy nguồn lực Phật giáo trong kỷ nguyên mới, qua đó Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Ninh Bình cam kết sẽ luôn đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để các Phật sự mang tầm vóc quốc gia và quốc tế diễn ra thành tựu viên mãn.

Tiếp đó, hội nghị đã theo dõi phóng sự tài liệu sinh động, tổng kết những dấu ấn Phật sự nổi bật của Ban Phật giáo Quốc tế Trung ương trong nhiệm kỳ IX. Phóng sự khắc họa rõ nét các hoạt động ngoại giao đa phương tại WFB, IBC, ICDV; sự thắt chặt mối quan hệ hữu nghị song phương với các nước láng giềng và quốc tế; sự kiện lịch sử cung thỉnh Xá-lợi Đức Phật từ Ấn Độ về Việt Nam năm 2025 thu hút hơn 16 triệu lượt đồng bào chiêm bái; cùng sự phát triển lớn mạnh của các cộng đồng Phật tử Việt Nam tại hải ngoại.

 

Nhân dịp này Ban tổ chức được đón nhận những lẵng hoa tươi thắm của chư Tôn đức cùng các đại biểu trao tặng

Ghi nhận những đóng góp to lớn đó, Trung ương Giáo hội đã trao Bằng tuyên dương công đức cho  tập thể và các cá nhân Ban Phật giáo Quốc tế Trung ương hoàn thành xuất sắc Phật sự nhiệm kỳ IX (2022-2027)

Tại buổi lễ, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn – Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN đã ban đạo từ  nhấn mạnh tinh thần nhập thế của Phật giáo Việt Nam trong hội nhập quốc tế với những thành tựu 45 năm qua và tầm nhìn phát triển trong kỷ nguyên mới. Kế thừa truyền thống hơn hai nghìn năm đồng hành cùng dân tộc cùng tư tưởng nhập thế của Phật hoàng Trần Nhân Tông, Hòa thượng khẳng định GHPGVN đã phát triển đối ngoại Phật giáo thành một lĩnh vực Phật sự trọng yếu; trong đó nổi bật là việc bốn lần đăng cai thành công Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc (các năm 2008, 2014, 2019 và 2025) với điểm nhấn lịch sử là việc cung thỉnh xá lợi Đức Phật từ Ấn Độ về chiêm bái, cùng vai trò chủ động sáng lập và tham gia các tổ chức Phật giáo quốc tế từ thập niên 1950 đến nay, qua đó chuyển vị thế của Giáo hội từ một thành viên tham gia trở thành đối tác tin cậy có khả năng kiến tạo sáng kiến toàn cầu.

Từ nền tảng di sản văn hóa, tư tưởng hòa bình và tinh thần hộ quốc an dân, Trưởng lão Hòa thượng đã gợi ý sáu định hướng chiến lược cho giai đoạn 2026–2035 và tầm nhìn đến năm 2045, bao gồm: chuyên nghiệp hóa công tác đối ngoại, nâng cao vai trò lãnh đạo trong các tổ chức quốc tế, quốc tế hóa di sản và tri thức Phật giáo, phát triển ngoại giao hòa bình – nhân đạo, phát huy mạng lưới Phật giáo ở nước ngoài, và xây dựng nền ngoại giao Phật giáo số. Khẳng định sức mạnh của Phật giáo nằm ở giá trị mang lại và đóng góp thiết thực cho hạnh phúc con người, Trưởng lão Hòa thượng tin tưởng dưới phương châm “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội”, GHPGVN sẽ tiếp tục giữ vững sứ mệnh là một chủ thể tích cực của ngoại giao văn hóa, lực lượng kiến tạo hòa bình bằng trí tuệ, từ bi và trách nhiệm trong giai đoạn phát triển mới.

 

Tại Hội thảo khoa học, PGS.TS. Nguyễn Trọng Điệp – Phó Viện trưởng phụ trách Viện Trần Nhân Tông (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã trình bày báo cáo đề dẫn quan trọng, nhấn mạnh rằng trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, tôn giáo với nguồn lực tinh thần, hệ giá trị nhân ái và khả năng gắn kết cộng đồng có đóng góp thiết thực vào đối ngoại nhân dân.

Được tiếp nhận và phát triển sâu trong lòng dân tộc, Phật giáo Việt Nam vừa gìn giữ giá trị truyền thống vừa không ngừng thích ứng, mang tinh thần hòa hợp và trải nghiệm văn hóa của người Việt ra thế giới. Hội thảo được tổ chức nhằm nhìn nhận hệ thống nguồn lực này, đánh giá kết quả đạt được, nhận diện thách thức và định hướng phát triển trong giai đoạn mới, nhất là khi sự kiện diễn ra hướng tới kỷ niệm 45 năm thành lập GHPGVN (1981–2026) và 34 năm thành lập Ban Phật giáo Quốc tế Trung ương (1994–2026). Với 252 bài tham luận gửi về (trong đó 183 bài qua rà soát chuyên môn sơ bộ), báo cáo đề dẫn đã gợi mở ba nhóm vấn đề trọng tâm để hội nghị cùng thảo luận:

Nhận diện nền tảng và đặc trưng: Làm rõ quá trình giao lưu gắn liền với tiếp nhận chọn lọc, sáng tạo của Phật giáo Việt Nam; khẳng định hoạt động đối ngoại không chỉ là mở rộng quan hệ mà còn là quá trình tự nhận thức văn hóa, chuyển hóa giá trị từ bi, hòa hợp và tinh thần nhập thế thành những sáng kiến, hành động thực tiễn hiệu quả.

Đánh giá thành tựu bằng chiều sâu và tính bền vững: Nhìn lại chặng đường 45 năm của Giáo hội và 34 năm của Ban Phật giáo Quốc tế trên các lĩnh vực văn hóa, hoằng pháp, kết nối kiều bào, hoạt động nhân đạo và các sự kiện quốc tế. Báo cáo nhấn mạnh việc đánh giá cần dựa trên chất lượng thay đổi nhận thức, mức độ tin cậy và lợi ích xã hội thực chất thay vì chỉ đếm số lượng sự kiện, đồng thời thẳng thắn nhìn nhận các hạn chế về nhân lực, ngoại ngữ và truyền thông để tìm giải pháp khắc phục.

Xác lập tầm nhìn chiến lược: Định hướng nâng cao chất lượng đối ngoại gắn liền với việc giới thiệu có chiều sâu di sản Phật giáo, chuyên nghiệp hóa nhân sự, đẩy mạnh ngoại giao số, ứng dụng công nghệ, cũng như hoàn thiện cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Giáo hội, các cơ quan quản lý và các cơ sở nghiên cứu – đào tạo như Viện Trần Nhân Tông để phục vụ lợi ích chung của đất nước.

Trong phiên thảo luận và tổng kết của hội thảo, đại biểu đã được lắng nghe các bài tham luận sâu sắc từ chư Tôn đức giáo phẩm và các nhà khoa học, học giả uy tín.

Mở đầu là các tham luận định hình tầm nhìn và thực tiễn đối ngoại của Giáo hội: Trong tham luận “Đối ngoại nhân dân của Giáo hội Phật giáo Việt Nam 45 năm (1981 – 2026): Từ truyền thống “Hộ quốc an dân” đến tầm nhìn ngoại giao Phật giáo trong kỷ nguyên mới”, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu khẳng định Phật giáo với bề dày hơn hai nghìn năm đồng hành cùng dân tộc đóng vai trò là trụ cột cốt lõi trong nền ngoại giao nhân dân Việt Nam.

Bài viết chia chặng đường 45 năm của GHPGVN thành 3 giai đoạn: Đặt nền móng (1981 – 1994), Mở rộng và thể chế hóa (1994 – 2007) và Hội nhập sâu rộng (2008 – 2026) với điểm nhấn là 4 lần đăng cai thành công Đại lễ Vesak LHQ.

Từ thực tiễn điều hành, Trưởng lão Hòa thượng đúc rút 5 bài học kinh nghiệm, nhận diện các thách thức mới trong kỷ nguyên số, đồng thời đề xuất tầm nhìn chiến lược và 6 nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đối ngoại Phật giáo, góp phần xây dựng đất nước và lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Trong tham luận “Phật giáo Việt Nam trong đối ngoại nhân dân: Từ hoằng pháp đến kết nối văn hóa và cội nguồn dân tộc”, Hòa thượng TS. Thích Bảo Nghiêm nhấn mạnh sứ mệnh đồng hành của Phật giáo trong đời sống văn hóa, đạo đức dân tộc.

Dựa trên thực tiễn hoằng pháp và cộng đồng người Việt toàn cầu, bài viết làm nổi bật vai trò của Phật giáo trong kết nối kiều bào, quảng bá văn hóa và thúc đẩy giao lưu quốc gia. Để phát huy hiệu quả trong thời gian tới, Hòa thượng đề xuất 2 định hướng trọng tâm:

• Tăng cường phối hợp đồng bộ: Thắt chặt liên kết giữa Trung ương Giáo hội, Ban Phật giáo Quốc tế, tự viện hải ngoại, cộng đồng người Việt và các cơ quan ngoại giao tại sở tại.

• Xây dựng không gian văn hóa Việt Nam: Biến các tự viện, trung tâm Phật giáo ở nước ngoài thành mái nhà chung để sinh hoạt tâm linh, giữ gìn tiếng Việt, giáo dục thế hệ trẻ và gắn kết bền chặt với quê hương.

Thượng tọa Thích Minh Quang làm rõ vai trò của “Chùa Bái Đính và chùa Tam Chúc trong hoạt động đối ngoại nhân dân của Giáo hội Phật giáo Việt Nam”.

Trong bài tham luận với chủ đề “Thuật bang giao của Phật hoàng Trần Nhân Tông và hàm ý cho đối ngoại Phật giáo Việt Nam hiện nay”, GS.TS. Nguyễn Hùng Hậu (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) đã đưa ra góc nhìn triết học và quan hệ quốc tế vô cùng sâu sắc.

Trong bài tham luận mang tiêu đề “Phật giáo Việt Nam trong đối ngoại văn hóa qua cầu nối di sản thế giới UNESCO: Thành tựu và tầm nhìn”, các tác giả đã đi sâu khảo sát vai trò của di sản văn hóa Phật giáo trong chiến lược ngoại giao văn hóa của Việt Nam cùng bài tham luận của PGS. Lê Văn Canh với tựa đề “Phật giáo tham gia đối ngoại nhân dân trong kỷ nguyên mới: Giữ vững tay chèo trên con thuyền “tùy duyên nhi bất biến””.

Sau các phiên trình bày tham luận, hội thảo đã bước vào Phiên thảo luận.

PGS.TS. Nguyễn Kim Sơn, Phó Trưởng ban Chính sách và chiến lược Trung ương, Chủ tịch Hội đồng định hướng và hỗ trợ phát triển Viện Trần Nhân Tông Phát biểu tổng kết hội nghị ghi nhận và đánh giá cao chất lượng của các tham luận cũng như những ý kiến thảo luận sôi nổi, sâu sắc từ các đại biểu dưới sự điều hành của chủ tọa đoàn.

Hội thảo đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu đề ra, đúc kết toàn diện những thành tựu nổi bật của Phật giáo Việt Nam qua 45 năm hình thành và phát triển, đồng thời làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của Phật giáo trong công tác đối ngoại nhân dân. Những kết quả quý báu này là cơ sở quan trọng để GHPGVN tiếp tục hoạch định tầm nhìn chiến lược, nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại trong nhiệm kỳ X và những năm tiếp theo.

Buổi lễ và hội thảo khép lại trong niềm hoan hỷ, đoàn kết và trang nghiêm, đánh dấu một mốc son tự hào trên chặng đường phụng sự đạo pháp và dân tộc.

Xin giới thiệu chùm ảnh được ghi nhận lại:

:

Thực hiện Phúc Thịnh – Cẩm Vân