Mùi dầu dừa và tiếng chày khuya trong ký ức

Mùi dầu dừa và tiếng chày khuya trong ký ức

Vạn Thiện, ngày 20 tháng 02 năm 2026

Chiều mùng Bốn Tết, nắng nhạt dần trên những tán cau, tôi ngồi lặng yên để Sư Huệ Ngạn châm cứu, trị liệu cho đôi vai gáy đang đau cứng. Bốn ngày ròng rã đứng tại chánh điện chùa Vạn Thiện để tiếp khách, đón những đoàn Phật tử vượt hàng trăm cây số về thăm, đôi chân tôi đã mỏi nhừ, nhưng lòng chẳng nỡ nghỉ ngơi vì sợ phụ tấm lòng người đi xa.

Bỗng nhiên, một mùi hương thanh tao, béo ngậy tỏa ra từ lọ dầu dừa nguyên chất dùng để xoa bóp. Trong phút chốc, khứu giác đánh thức cả một vùng trời kỷ niệm. Mùi dầu dừa ấy… sao mà giống mùi của đôi bàn tay Má ngày xưa đến thế!

“Lòng mẹ như bát nước đầy
Chắt chiu từng giọt, nuôi gầy thân con
Dù cho sông cạn đá mòn
Nghĩa tình mẫu tử vẫn còn thiên thu.”

Nhưng với tôi, ca dao không chỉ là nỗi niềm trắc ẩn, mà là hình ảnh Má tôi nơi chợ Nhà Thờ đất Châu Đốc năm nào. Ngày ấy, nhà tôi có nghề làm bánh phồng nếp truyền thống. Để đôi bàn tay không bị dính khi bắt bột, Má lúc nào cũng thoa một lớp dầu dừa bóng loáng.

Cảnh xưa hiện về mồn một như một thước phim quay chậm. Hai giờ sáng, khi cả xóm còn chìm trong giấc điệp, nhà tôi đã đỏ lửa rộn ràng. Nếp xôi chín thơm lừng được đưa vào cối, sáu anh thanh niên cường tráng thay nhau “quết bánh”, nhịp chày quết xuống nghe chắc nịch, vang động cả không gian tĩnh mịch.

Má tôi ngồi giữa, đôi bàn tay thoăn thoắt ngắt từng cục bột nhão mịn từ khối bột lớn. Chẳng cần cân tiểu ly, vậy mà qua tay Má, trăm cục đều tăm tắp như một. Má đặt bột lên tấm nhựa cứng đã bôi dầu dừa, rồi các chị Ba, chị Năm, chị Sáu, chị Bảy ngồi quanh bốn góc, dùng cán sắt cán mỏng bột ra thành hình tròn trịa trên thớt. Những chiếc bánh vừa cán xong được các chị ném sang chiếc chiếu lát bên cạnh một cách đầy nghệ thuật. Tôi và chị Mười có nhiệm vụ phơi (dán) bánh lên chiếu cho thật thẳng hàng – tám mươi sáu chiếc bánh nằm ngay ngắn trên một chiếc chiếu đôi, như những vầng trăng nhỏ chờ đợi nắng mai.

Tôi nhắm mắt lại, tưởng như vẫn còn nghe thấy tiếng chày quết bánh thình thịch, tiếng cán sắt gõ đều lên mặt thớt gỗ, tiếng Má nhắc nhở công chuyện và tiếng cười nói giòn tan của chị em tôi thuở ấy. Những năm tháng nhọc nhằn mà sao ấm áp đến lạ lùng.

“Anh em cốt nhục đồng bào
Kẻ sau người trước, người nào cũng con
Dù cho biển cạn non mòn
Tình thân bền chặt, lòng còn khắc ghi.”

Nhưng rồi… quy luật vô thường của tạo hóa nào có chừa một ai.

“Mẹ già như chuối chín cây
Gió lay mẹ rụng, con rày mồ côi…”

Giờ đây, Má và chị Năm đã về cõi vĩnh hằng. Chị Ba nằm một chỗ vì căn bệnh tai biến suốt 18 năm dài. Chị Sáu, chị Bảy người thì bệnh tật, người thì tảo tần sớm hôm chăm sóc lẫn nhau. Chị Mười lấy chồng xa cũng mang nặng nỗi niềm riêng. Còn tôi, bước chân xuất gia biền biệt, mỗi năm chỉ ghé thăm nhà đôi lần ngắn ngủi.

Ngoài kia, gió xuân bốn mặt thổi tung những lá vàng khô trước sân chùa. Trong mùi dầu dừa thoang thoảng, tôi thấy lòng mình thổn thức một nỗi nhớ khôn nguôi. Nhớ đôi bàn tay bôi dầu dừa của Má, nhớ những chiếc bánh phồng tròn trịa tình thân, và nhớ cả một thời thơ ấu êm đềm đã lùi xa vào dĩ vãng.

Chiều mùng Bốn, tôi thấy mình không còn là vị Thầy trụ trì tiếp khách ngàn người, mà chỉ còn là đứa con nhỏ của Má, đang tìm về giữa những tiếng chày khuya của ký ức xa xăm…

Tôi nhớ Má vô cùng!

Thích Thiện Thuận