Trẻ em ngày nay dễ kết nối với nhau hơn bao giờ hết. Chỉ một cú chạm là có nhóm chat, danh sách bạn bè, cuộc gọi video, trò chơi trực tuyến. Nhưng giữa rất nhiều tín hiệu online ấy, không ít đứa trẻ vẫn thiếu một người bạn thật sự để có thể gọi khi buồn.
21h, căn phòng của Hoàng Nam, một học sinh lớp 7 tại một khu đô thị ở TP.HCM, vẫn sáng đèn. Chuông thông báo từ máy tính bảng và điện thoại vang lên liên tục: Nnhóm chat lớp học, nhóm trò chơi, mạng xã hội, vài tin nhắn chưa kịp trả lời.
Nam có thể trò chuyện với bạn bè chỉ bằng một cú chạm. Danh sách liên lạc dài, nhóm chat không thiếu, các cuộc trao đổi diễn ra mỗi ngày. Nhưng khi đối mặt với một áp lực ở trường hay một nỗi thất vọng rất nhỏ, cậu bé lại ngồi thừ người, không biết nên gọi cho ai.
Trong một thế giới tưởng như phẳng hơn, nhanh hơn và kết nối hơn bao giờ hết, có một nghịch lý đang hiện ra trong đời sống trẻ em: Các em có thể có rất nhiều liên lạc, nhưng lại thiếu một tình bạn đủ sâu để tựa vào.
Trẻ em ngày càng “vuốt” nhiều nhưng kết nối thực sự lại ít đi. (Ảnh minh họa: AI)
Khi kết nối không đồng nghĩa với tình bạn
Một lượt thích không phải lúc nào cũng là sự quan tâm. Một biểu tượng cảm xúc không thay thế được một lời hỏi han. Một nhóm chat đông người chưa chắc tạo ra cảm giác được thuộc về. Một danh sách bạn bè dài trên mạng không bảo đảm khi một đứa trẻ buồn, em biết phải tìm ai.
Trong đời sống số, kết nối diễn ra rất nhanh. Kết bạn nhanh, nhắn tin nhanh, phản hồi nhanh, rời đi cũng nhanh. Một nhóm chat hôm nay có thể rất ồn ào, nhưng vài tuần sau đã im lặng. Một người bạn tưởng như thân thiết trong trò chơi trực tuyến có thể biến mất sau một lần đổi lớp, đổi nhóm hoặc đơn giản là không còn chung sở thích.
Tình bạn thật sự vận hành theo nhịp khác. Nó cần thời gian; cần những lần gặp nhau ngoài màn hình; cần cùng đi học, cùng chơi, cùng cãi nhau rồi tự làm hòa; cần chia nhau một món ăn vặt, giữ hộ một bí mật nhỏ, nhận ra bạn mình đang buồn dù bạn không nói gì. Tình bạn không chỉ được tạo ra bằng tín hiệu. Nó được nuôi dưỡng bằng trải nghiệm chung và sự hiện diện.
Vấn đề không phải trẻ hôm nay kém hòa đồng hơn thế hệ trước. Vấn đề là môi trường sống quanh các em đã thay đổi quá nhanh. Nhiều đứa trẻ lớn lên trong căn hộ khép kín, lịch học dày đặc, thời gian rảnh bị chia nhỏ bởi lớp học thêm, ngoại ngữ, năng khiếu, thiết bị số. Những khoảng sân chung, ngõ nhỏ, bãi đất trống, con đường đi học cùng bạn – nơi tình bạn từng nảy sinh rất tự nhiên – ngày càng ít đi.
Khi không gian vật lý bị thu hẹp, những cuộc gặp gỡ tự phát cũng ít dần. Trẻ vẫn gặp nhiều người trong lớp học, trung tâm, câu lạc bộ, nhưng nhiều mối quan hệ ấy được sắp xếp theo lịch trình của người lớn. Chúng có thể hữu ích cho học tập, kỹ năng, thành tích, nhưng chưa chắc đủ tự nhiên để trở thành một tình bạn thật sự.
Trẻ em ngày nay được gọi là “thế hệ vuốt” vì vuốt màn hình điện thoại nhiều hơn giao tiếp thật sự. (Ảnh minh họa: AI)
Cô đơn giữa hàng trăm cuộc trò chuyện
Điều trẻ em thiếu hôm nay không nhất thiết là số lượng bạn bè. Có em có rất nhiều bạn trong danh bạ, nhiều nhóm để trò chuyện, nhiều người biết đến mình. Nhưng điều các em cần hơn là cảm giác thuộc về một mối quan hệ an toàn: nơi em được lắng nghe, được tin tưởng, được là chính mình mà không phải trình diễn.
Một đứa trẻ có thể nhắn tin với hàng chục người mỗi ngày nhưng vẫn thấy đơn độc khi cần một điểm tựa tinh thần. Có thể nhận được nhiều phản hồi, nhưng không chắc có một người đủ kiên nhẫn để nghe hết câu chuyện. Có thể xuất hiện trong nhiều cuộc trò chuyện, nhưng lại không thấy mình thật sự quan trọng với ai. Đó là nỗi cô đơn rất mới của trẻ em trong kỷ nguyên số: không phải không có ai xung quanh, mà là không biết mình thuộc về đâu.
Không nên quy tất cả cho mạng xã hội. Với nhiều trẻ, môi trường online vẫn là nơi các em tìm thấy người cùng sở thích, giữ liên lạc với bạn cũ, trao đổi bài vở, chia sẻ niềm vui. Công nghệ có thể hỗ trợ tình bạn, nhất là khi khoảng cách địa lý và nhịp sống hiện đại khiến việc gặp nhau khó hơn.
Nhưng công nghệ chỉ nên là chiếc cầu, không nên trở thành nơi duy nhất để một tình bạn tồn tại. Một tình bạn bền cần nhiều hơn tin nhắn. Nó cần giọng nói, ánh mắt, cử chỉ, sự chờ đợi, cả những va chạm rất đời thường. Trẻ em cần được chơi cùng nhau, thất vọng cùng nhau, xin lỗi nhau, tha thứ cho nhau, cùng đi qua những chuyện nhỏ để học cách gắn bó.
Những trải nghiệm ấy có vẻ “vô ích” nếu nhìn bằng thước đo thành tích. Nhưng chính chúng giúp trẻ học một năng lực rất quan trọng để làm người hạnh phúc: khả năng xây dựng và gìn giữ một mối quan hệ thật.
Nhiều cuộc trò chuyện ảo nhưng ít cuộc trò chuyện chân thật. (Ảnh: Business Insider)
Tạo lại không gian để trẻ làm bạn
Bảo vệ trẻ em trong thời đại số không chỉ là dựng lên những “hàng rào” trước các nguy cơ trên mạng. Đó còn là tạo điều kiện để các em có những tình bạn thật, những mối quan hệ thật và những trải nghiệm thật. Bởi một đứa trẻ có nơi để thuộc về sẽ ít bị cuốn vào cảm giác cô đơn giữa đám đông kết nối. Và điều đó đòi hỏi người lớn phải tạo ra nhiều không gian hơn cho trẻ gặp gỡ, vui chơi và kết bạn ngoài đời thực.
Gia đình có thể bắt đầu từ những điều nhỏ: cho con thời gian chơi tự do với bạn bè, khuyến khích con mời bạn về nhà, đưa con đến công viên, sân chơi, thư viện, câu lạc bộ phù hợp; bớt lấp kín cuối tuần bằng lịch học và mua sắm. Một đứa trẻ cần được học, nhưng cũng cần được chơi. Cần được chuẩn bị cho tương lai, nhưng cũng cần có một tuổi thơ đang diễn ra ngay lúc này.
Nhà trường cũng không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức. Lớp học còn là nơi trẻ học cách sống cùng người khác. Hoạt động nhóm, giờ sinh hoạt lớp, thể thao, văn nghệ, đọc sách chung, dự án cộng đồng, chuyến đi ngoại khóa… đều có thể trở thành cơ hội để trẻ va chạm, hợp tác, hiểu nhau và hình thành tình bạn.
Người lớn cũng nên thay đổi những câu hỏi dành cho trẻ. Không chỉ hỏi: “Hôm nay con được mấy điểm?”, mà hãy hỏi thêm: “Hôm nay con chơi với ai?”, “Có bạn nào làm con vui không?”, “Có ai trong lớp bị bỏ rơi không?”, “Nếu một bạn buồn, con có thể làm gì?”. Những câu hỏi ấy giúp trẻ hiểu rằng quan hệ với người khác cũng là một phần quan trọng của sự trưởng thành.
Công nghệ không có lỗi, chỉ đang sai ở cách sử dụng. (Ảnh: ShutterStock)
Một tuổi thơ hạnh phúc không phải là tuổi thơ không có điện thoại. Đó là tuổi thơ không bị bỏ mặc một mình giữa rất nhiều kết nối. Công nghệ vẫn có thể ở đó, nhưng bên cạnh công nghệ, trẻ cần có sân chơi, lớp học biết lắng nghe, gia đình biết trò chuyện và những người bạn thật sự có mặt trong đời.
Đừng để trẻ lớn lên với một danh bạ đầy tên nhưng lại thiếu một người để gọi khi buồn. Bởi sau cùng, điều giúp con người đi qua cô đơn không phải là số tài khoản đang trực tuyến, mà là biết rằng ở một góc đời thực nào đó, có một người bạn sẵn sàng ngồi xuống, lắng nghe và ở lại.
Theo VTC News
người bạn, thế hệ, trẻ em#Nỗi #khổ #ampampaposthế #hệ #vuốtampampapos #Có #nghìn #kết #nối #nhưng #thiếu #một #người #bạn1782218513
