CÔNG HẠNH TU TẬP CỦA SƯ BÀ HẢI TRIỀU ÂM
Có những bậc chân tu được người đời nhớ đến bởi những công trình già-lam lớn lao.
Có những bậc được kính ngưỡng bởi trí tuệ uyên thâm cùng những bài pháp vang dội khắp chốn.
Nhưng cũng có những bậc xuất gia lặng lẽ đi qua nhân gian, để lại dấu ấn bằng chính một đời sống tu hành nghiêm mật, giản dị, khiêm cung và tận tụy hy sinh vì Phật pháp.
Ni trưởng Thích nữ Hải Triều Âm là một bậc chân tu như thế.
Nhìn lại 60 năm hành trì miên mật nơi cửa Phật của Sư bà, ta như thấy hiện ra một con đường thắp sáng tâm linh: Lấy Giới làm nền tảng, lấy Thiền quán để soi chiếu, lấy Niệm Phật làm công phu, và lấy hạnh Buông Xả để nhẹ bước trên lộ trình giải thoát. Từ suối nguồn tự giác ấy, Sư bà mở rộng lòng từ để hoằng pháp, độ sinh, đào tạo Ni chúng và để lại cho hậu thế một di sản tâm linh vô giá.
Một đời tu ấy không chỉ là những trang sử Phật giáo, mà được kết tinh trọn vẹn qua sáu công hạnh lớn:
Nền tảng đầu tiên trong cuộc đời Sư Bà chính là quay về tu sửa chính mình. Với Sư Bà, tu không phải là khoác lên mình hình thức thanh cao, mà là cuộc cách mạng nội tâm: nhiếp phục thân tâm, chuyển hóa phiền não và cắt đứt ràng buộc, hướng đến giải thoát.
Giữ giới để nhiếp phục thân tâm: Giới không phải là khuôn phép của đời sống xuất gia, mà còn là nền tảng giúp người tu phòng hộ thân, khẩu, ý.
Sư Bà từng dạy: “Giới luật giúp ta hành thiền dễ dàng chớ không phải là một loại khí giới để chỉ trích người khác.”
Giữ giới không phải để soi lỗi thế gian, mà là chiếc gương để tự soi lại mình. Nhờ Giới, thân – khẩu – ý dừng lại trước cái sai, tạo nên sự an ổn làm chất liệu cho Định và Tuệ.
Thiền quán để trở về với chính mình: Trong quá trình tu học, Sư Bà từng tham dự khóa tu thiền tại Thiền viện Chơn Không, học phương pháp quán chiếu và Tứ Niệm xứ. Sư Bà không hề phân biệt giữa Thiền và Tịnh. Thiền giúp soi tâm, Niệm Phật giúp nhiếp niệm. Mỗi khi tâm sân hay phiền não khởi lên, Sư Bà dạy ta nhìn thẳng vào nó, không chạy trốn, không đổ lỗi, chỉ nhận diện để chuyển hóa.
Niệm Phật để nhiếp tâm: Niệm Phật nơi Sư Bà không đơn thuần là xưng niệm danh hiệu Đức Phật A Di Đà, mà hướng đến nhiếp tâm, thanh tịnh tâm, nuôi dưỡng tín nguyện và hướng về con đường giải thoát.
Một câu Phật hiệu được giữ gìn trong tâm cũng là một cách nhắc mình: đừng quên Phật, đừng quên đường về, đừng để tâm chạy theo những điều vô ích của thế gian.
Nhập thất để chuyên tu: Những năm tháng âm thầm nhập thất tại chùa Vạn Đức hay tịnh thất Linh Quang là khoảng thời gian lặng lẽ mà phi thường. Không ồn ào, không tìm kiếm sự tán thán của thế gian, chỉ có thời khóa, kinh điển và câu Phật hiệu miên mật. Chính sự kiên trì trong bóng tối ấy đã đúc kết nên chiều sâu tâm linh cho một bậc Đại Ni.
II. CÔNG HẠNH TỰ GIÁC: Soi mình – chuyển hóa – bớt chấp – biết buông
Nếu tự tu là khởi đầu, thì tự giác chính là chiều sâu của công phu. Đem giáo lý soi vào đời sống, Sư Bà để lại một bài học để đời về hạnh buông xả trước muôn vàn sóng gió khen chê, được mất:
Sư Bà từng khai thị: “Thế gian này không có gì là thật cả. Thế thì ai nói gì mình cũng bỏ qua. Đối với người khen mình cám ơn rồi bỏ qua. Đối với người chê, mình biết người ta có ác cảm nhưng cũng bỏ qua. Chỉ tập trung lo mở đường Giải Thoát, lối về cảnh Phật. Cõi này chỉ là quán trọ, việc gì cũng nên bỏ qua, đem hết tinh thần tu bồi những thiện nghiệp để có khẩu nghiệp lành, thân nghiệp lành, ý nghiệp lành.”
Đọc kỹ lời dạy ấy, có thể thấy chữ “bỏ qua” không phải là mặc kệ hay thờ ơ, mà là trí tuệ không trói buộc. Người khen, cảm ơn nhưng không sinh tâm tự mãn; người chê, đúng thì sửa, sai cũng chẳng ôm lòng oán giận.
Cõi đời này chỉ là một trạm dừng chân tạm bợ. Đã là quán trọ thì người đến rồi đi, khen rồi chê, được rồi mất… Tại sao phải đem những chuyện tạm bợ ấy để làm nặng trĩu một đời người?
III. CÔNG HẠNH HOẰNG PHÁP: Từ tự tu đến giúp người
Một đời tu chân chính không dừng lại ở sự an ổn của riêng mình. Khi đã có sự chuyển hóa, Sư Bà đem ngọn đèn trí tuệ ấy soi sáng cho mọi người xung quanh, đó là bước chuyển từ:
Từ tự giác tiến tới Giác tha.
Người mới học Phật thì giúp họ gieo duyên.
Người đang khổ đau thì giúp họ tìm được nơi nương tựa.
Người đang phiền não thì hướng họ quay về soi lại tâm mình.
Người đã có căn lành thì khuyến tấn họ tinh tấn trên đường tu.
Sư Bà hoằng pháp không chỉ bằng lời nói, mà bằng chính Thân giáo. Đời sống thanh tịnh, giản dị và bao dung của Sư bà chính là bài pháp sống động và thuyết phục nhất.
IV. CÔNG HẠNH ĐỘ SINH
Sư Bà tiếp độ chúng sinh với tinh thần không phân biệt già trẻ, hoàn cảnh hay căn cơ. Ai có duyên với Phật pháp, Sư Bà đều mong giúp họ gieo một hạt giống lành.
Có người đến với Phật pháp vì khổ đau. Có người đến vì mất mát. Có người đến vì những bất an trong cuộc sống. Có người đến chỉ từ một nhân duyên rất nhỏ.
Nhưng chỉ cần một hạt giống Phật pháp được gieo xuống, nó có thể âm thầm lớn lên trong cả một đời người. Đó chính là hạnh độ sinh. Độ sinh không phải làm cho người khác lệ thuộc vào mình, mà giúp họ biết tự nương nơi Chánh pháp, tự tu sửa và tự chuyển hóa chính mình. Một lời khai thị đúng lúc có thể thức tỉnh một tâm hồn tuyệt vọng; một câu Phật hiệu trao đi có thể làm dịu bớt bao giông bão đời người.
V. CÔNG HẠNH TRUYỀN THỪA: Đào tạo Ni chúng – dựng lập đạo tràng – tiếp nối Phật pháp
Một trong những công hạnh lớn của Sư Bà là đào tạo thế hệ kế thừa. Một người có thể giảng pháp cho một đời người, nhưng nếu đào tạo được những người tiếp tục truyền pháp thì ánh sáng Chánh pháp có thể được tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Sư Bà xây dựng các cơ sở tu học, hướng dẫn Ni chúng, hình thành một nếp sống thiền môn có kỷ cương, giới luật và thời khóa tu học.
Đối với đệ tử, Sư Bà vừa từ hòa vừa nghiêm khắc: Nghiêm để giữ khuôn phép, để sửa tập khí. Bao dung để nâng đỡ lỗi lầm, giúp học trò trưởng thành trong đạo nghiệp.
Sư bà cho thế hệ sau không chỉ nằm ở việc có thêm những ngôi chùa hay thêm những người xuất gia, mà là một nếp tu vững chắc: Biết kính Tam bảo, biết giữ giới luật, sống đời thanh tịnh và cống hiến vì Chánh pháp.
Không chỉ hành trì, Sư Bà còn miệt mài bên trang kinh, góc đèn để dịch thuật, biên soạn và hệ thống hóa gần một trăm đầu sách kinh luận Đại thừa. Một bộ kinh được chuyển ngữ là thêm một cánh cửa mở ra cho người học. Một giáo nghĩa được giải thích rõ ràng là thêm một người có cơ hội hiểu đúng Chánh pháp. Một trang sách được lưu truyền có thể tiếp tục soi sáng cho những người chưa từng gặp Sư Bà.
Vì thế, di sản Sư Bà để lại không chỉ nằm ở những đạo tràng hay hàng đệ tử, mà còn nằm trong những giá trị Phật học được trao truyền cho hậu thế.
Nhìn lại toàn bộ cuộc đời Sư Bà, sáu phương diện ấy không phải sáu việc tách rời. Đó là một dòng chảy liên tục của một đời hành trì:
TỰ TU: Giữ giới – Thiền quán – Niệm Phật – Nhập thất.
↓
TỰ GIÁC: Soi mình – chuyển hóa – bớt chấp – biết buông.
↓
HOẰNG PHÁP: Đem điều mình tu học để hướng dẫn người.
↓
ĐỘ SINH: Gieo duyên lành, giúp người tìm thấy con đường trở về.
↓
TRUYỀN THỪA: Đào tạo Ni chúng, dựng lập đạo tràng, tiếp nối nếp tu.
↓
HOẰNG TRUYỀN PHÁP HỌC: Dịch kinh – trước tác – lưu lại tư liệu cho hậu thế.
Tất cả hội tụ trong một tinh thần: TỰ GIÁC – GIÁC THA – HƯỚNG VỀ GIẢI THOÁT
Tìm hiểu về công hạnh của Sư bà Hải Triều Âm không phải để chiêm bái một bậc vĩ nhân trong quá khứ, mà là để tự hỏi lòng: Ta học được gì cho chính cuộc sống hôm nay?
Đó là khi ta bắt đầu thực tập từng điều rất nhỏ:
- Giữ giới: Để từng lời nói, hành động không làm tổn thương ai.
- Niệm Phật: Để tâm không bị trôi dạt theo những lo toan, phiền não.
- Soi mình: Để thấy lỗi mình trước khi vội trách người khác.
- Bớt chấp: Để lòng nhẹ nhàng hơn trước những được – mất, đúng – sai.
- Biết buông: Để không mang vác những muộn phiền đã qua.
- Tinh tấn: Để mỗi ngày trôi qua, ta sống tử tế và tỉnh thức hơn một chút.
Một đời người rồi cũng trôi qua theo quy luật sinh – lão – bệnh – tử. Nhưng giá trị của một đời tu chân chính không đo bằng số năm sống trên đời, mà đo bằng những gì đã chuyển hóa nơi bản thân và hạt giống lành đã gieo lại cho nhân thế.
Đời là quán trọ, xin đừng mang vác quá nhiều hành lý nặng trĩu. Hãy nhớ lời Sư Bà dặn: “Chỉ tập trung lo mở đường Giải thoát, lối về cảnh Phật.”
Nhân kỷ niệm 13 năm ngày viên tịch của Sư Bà (31/7/2013 – 31/7/2026), xin học theo hạnh của Sư Bà, chính là học cách sống nhẹ nhàng và biết buông xuống để không lệch đường giải thoát:
- Buông một lời hơn thua.
- Buông một cơn giận dữ.
- Buông những khen chê ảo ảnh của thế gian.
Tin tức#CÔNG #HẠNH #TẬP #CỦA #SƯ #BÀ #HẢI #TRIỀU #ÂM1786372142
