Viêm tụy cấp sau trận nhậu tất niên: Người đàn ông 48 tuổi nguy kịch vì suy thận cấp, mỡ máu tăng vọt

Viêm tụy cấp có thể khởi phát chỉ sau vài ngày ăn uống, rượu bia quá mức. Trường hợp người đàn ông 48 tuổi tại TP.HCM phải nhập ICU, thay huyết tương và lọc máu liên tục sau chuỗi nhậu tất niên là lời cảnh báo rõ ràng về biến chứng nguy hiểm của bệnh lý này.

Viêm tụy, suy thận cấp sau những bữa nhậu tất niên

Ông Tiến (48 tuổi, TP.HCM) được đưa vào khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trong tình trạng đau bụng dữ dội vùng thượng vị, nôn ói liên tục, mệt lả.

Theo người nhà, khoảng một tuần trước nhập viện, ông liên tục tham gia các buổi liên hoan tất niên, gần như ngày nào cũng uống rượu bia. Thực đơn chủ yếu gồm các món giàu đạm và chất béo như nội tạng động vật, đồ chiên rán, hải sản, đặc biệt là hàu.

Ban đầu, cơn đau bụng chỉ âm ỉ nhưng nhanh chóng tăng dần, kèm theo nôn nhiều, không ăn uống được. Khi cơn đau trở nên dữ dội và kéo dài, người bệnh mới được đưa đến bệnh viện.

BS.CKI Dương Phạm Văn Thanh, khoa Cấp cứu, cho biết qua thăm khám và khai thác bệnh sử, bác sĩ nghĩ nhiều đến khả năng viêm tụy cấp và chỉ định xét nghiệm máu cùng chụp CT scan bụng.

Kết quả cho thấy: Men tụy trong máu: 729 U/L (cao gấp hơn 12 lần bình thường); Triglycerid máu: 81,7 mmol/L (cao gấp 48 lần mức bình thường dưới 1,7 mmol/L)

Hình ảnh CT:  Tụy phù nề, hoại tử, viêm lan rộng quanh tụy. 

Người bệnh được chẩn đoán viêm tụy cấp hoại tử do tăng triglycerid máu trên nền béo phì và đái tháo đường type 2.

Theo bác sĩ, việc uống rượu bia liên tục kết hợp ăn nhiều thực phẩm giàu đạm và chất béo trong thời gian ngắn có thể gây rối loạn chuyển hóa mỡ máu nghiêm trọng, làm triglycerid tăng đột ngột, từ đó kích hoạt phản ứng viêm dữ dội tại tụy.

Diễn tiến nặng: Suy thận cấp, phải thay huyết tương và lọc máu

Tình trạng bệnh nhanh chóng chuyển nặng. Người bệnh bụng chướng căng, xuất hiện suy thận cấp, lượng nước tiểu giảm, các chỉ số viêm tăng cao và phải chuyển đến khoa Hồi sức tích cực (ICU).

Ê-kíp điều trị quyết định thay huyết tương nhằm loại bỏ nhanh lượng triglycerid quá cao trong máu. Huyết tương tách ra có màu vàng đục, phản ánh tình trạng rối loạn mỡ máu nghiêm trọng.

Sau can thiệp, triglycerid giảm từ 81,7 mmol/L xuống còn khoảng 5,1 mmol/L, giúp hạn chế tổn thương tụy tiếp diễn. Tuy nhiên, người bệnh vẫn phải lọc máu liên tục nhiều ngày để hỗ trợ chức năng thận và kiểm soát phản ứng viêm toàn thân.

Sau khoảng 10 ngày điều trị tích cực, tình trạng dần cải thiện: bụng bớt chướng, có nước tiểu trở lại, cơn đau giảm. Người bệnh sau đó được chuyển sang khoa Nội Tiêu hóa để tiếp tục theo dõi trước khi xuất viện.

Viêm tụy cấp nguy hiểm như thế nào?

Theo BS.CKI Đinh Tuấn Vinh, khoa ICU, viêm tụy cấp là bệnh lý nguy hiểm với diễn tiến khó lường. Đây là tình trạng tuyến tụy bị viêm đột ngột, xảy ra khi các men tiêu hóa của tụy không được bài tiết đúng đường để tiêu hóa thức ăn mà tự kích hoạt ngay trong nhu mô tụy. Khi cơ chế này bị rối loạn, các men tụy trở thành tác nhân tự phá hủy mô tụy, gây đau bụng dữ dội, phản ứng viêm toàn thân và hàng loạt biến chứng nguy hiểm.

Ở Việt Nam, nguyên nhân viêm tụy thường gặp nhất là sỏi mật, tiếp theo là rượu bia và tăng triglycerid máu. Những người có sẵn các yếu tố nguy cơ như béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, nếu uống rượu bia liên tục và ăn quá nhiều thực phẩm giàu đạm, chất béo trong các dịp liên hoan, nguy cơ viêm tụy cấp tăng lên rõ rệt, thậm chí chỉ sau vài ngày.

Bác sĩ Vinh cho biết các trường hợp viêm tụy cấp nặng có thể phải lọc máu, thở máy, phải phẫu thuật nếu xuất hiện biến chứng chảy máu hoặc nhiễm trùng ổ bụng, thậm chí tử vong. Nguy hiểm hơn, viêm tụy cấp tái diễn nhiều lần có thể tiến triển thành viêm tụy mạn, khiến tụy mất dần chức năng tiêu hóa và nội tiết, dẫn đến kém hấp thu, suy dinh dưỡng và đái tháo đường phải điều trị insulin suốt đời.

Khuyến cáo phòng ngừa viêm tụy cấp dịp lễ Tết

Các bác sĩ khuyến cáo:

– Hạn chế rượu bia, đặc biệt khi đã có rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường.

– Không ăn quá nhiều thực phẩm giàu chất béo, nội tạng, đồ chiên rán trong thời gian ngắn.

– Kiểm soát tốt cân nặng, đường huyết và mỡ máu.

– Khám sức khỏe định kỳ nếu có yếu tố nguy cơ.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dữ dội vùng thượng vị, buồn nôn, nôn nhiều, người bệnh không nên tự điều trị tại nhà mà cần đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.

Viêm tụy cấp không chỉ là “đau bụng do ăn uống quá đà” mà có thể là tình trạng cấp cứu nội khoa nguy hiểm, đặc biệt trong mùa lễ Tết – thời điểm rượu bia và tiệc tùng gia tăng.

Nguy cơ viêm tụy cấp do rượu bia dịp Tết và dấu hiệu nhận biếtĐừng để những cuộc vui ngày Tết mất trọn vẹn vì nguy cơ viêm tụy cấp do rượu bia, hãy trang bị ngay kiến thức về dấu hiệu nhận biết để kịp thời bảo vệ sức khỏe bản thân.

Theo Gia đình và xã hội